3000 từ vựng tiếng Anh thông dụng: cách học hiệu quả

Để học 3000 từ vựng tiếng Anh thông dụng, đừng bắt đầu từ chữ a rồi đọc lần lượt xuống cuối danh sách. Hãy chọn một danh sách đáng tin cậy, chia nó thành ba nhóm: từ đã biết, từ biết một nửa và từ chưa biết. Sau đó học hai nhóm sau, mỗi ngày vài từ, mỗi từ trong một câu, và ôn tập đều đặn. Bạn đã biết sẵn một phần lớn danh sách, nên việc thật sự phải làm nhỏ hơn 3000 từ.

Danh sách từ theo tần suất là một tấm bản đồ, không phải một khóa học. Nó cho bạn biết từ nào đáng bỏ thời gian. Nó không dạy bạn những từ đó. Bài hướng dẫn này chỉ cách biến một danh sách thành một kế hoạch mà bạn theo được đến cùng.

Vì sao nên học từ thông dụng trước

Tiếng Anh có hàng trăm nghìn từ, nhưng một nhóm nhỏ trong số đó gánh phần lớn công việc. Những từ như get, time, because và problem xuất hiện trong gần như mọi cuộc trò chuyện và trên gần như mọi trang giấy. Một từ như reluctant (miễn cưỡng) thì thỉnh thoảng mới gặp. Một từ như obsequious (khúm núm) có khi cả năm đọc tiếng Anh mới gặp một lần.

Vì vậy, danh sách những từ có tần suất cao nhất là một khoản đầu tư tốt. Mỗi từ trong đó sẽ quay lại với bạn hết lần này đến lần khác, trong phim, trong email, trong các cuộc trò chuyện, và mỗi lần như thế bạn được ôn tập miễn phí. Một từ hiếm thì nhiều tháng liền chẳng trả lại cho bạn điều gì.

Điều này cũng giải thích một cảm giác mà nhiều người học gặp phải: "Mình học rất nhiều từ rồi, mà vẫn không theo kịp một cuộc trò chuyện đơn giản." Thường thì những từ đã học khá thú vị nhưng hiếm gặp, còn các từ thông dụng lại chưa bao giờ được học cho xong.

Chọn một danh sách và theo nó đến cùng

Bạn sẽ thấy những danh sách 1000, 2000, 3000 và 5000 từ. Chúng là những lát cắt của cùng một ý tưởng, và 1000 từ đầu tiên gần như giống nhau ở mọi danh sách. Có hai danh sách đáng biết tên, và cả hai đều miễn phí:

• Oxford 3000. Danh sách 3000 từ cốt lõi của Oxford University Press. Mỗi từ có một cấp độ từ A1 đến B2, nên bạn có thể bắt đầu từ đúng trình độ của mình.
• New General Service List (NGSL). Khoảng 2800 từ được chọn theo tần suất trong một kho ngữ liệu lớn của tiếng Anh hiện đại, xếp từ thông dụng nhất trở xuống.

Danh sách nào cũng được. Điều quan trọng là bạn chọn một cái và không đổi qua đổi lại, vì mỗi lần đổi là một lần phải phân loại lại từ đầu.

Bạn cần danh sách cỡ nào? Nếu bạn mới bắt đầu, 1000 từ đầu tiên là toàn bộ mục tiêu lúc này. Nếu bạn đọc được văn bản đơn giản nhưng hay bị vướng, hãy học dần lên 2000, rồi 3000. Qua mốc đó, một danh sách chung giúp được ít hơn, còn những từ đến từ chính những gì bạn đọc, từ công việc hoặc kỳ thi của bạn sẽ giúp được nhiều hơn.

Phân loại danh sách trước khi học

Bước này mất một hai tiếng và tiết kiệm cho bạn nhiều tháng. Hãy lướt nhanh qua danh sách và xếp mỗi từ vào một trong ba nhóm:

1. Đã biết. Bạn giải thích được nó và dùng được nó trong câu mà không cần nghĩ. Gạch nó đi.
2. Biết một nửa. Bạn hiểu khi đọc thấy nó, nhưng sẽ không tự dùng, hoặc bạn chỉ biết một trong các nghĩa của nó.
3. Chưa biết.

Hãy thành thật với nhóm 2. Phần lớn người học thấy đây là bất ngờ lớn nhất: những từ như issue, matter, while, even và rather trông quen mặt, nhưng dùng cho đúng lại là chuyện khác.

Phân loại xong, hãy đếm nhóm 2 và nhóm 3. Nếu bạn đã biết một nửa của danh sách 3000 từ, bạn còn 1500 từ. Mỗi ngày tám từ thì mất khoảng sáu tháng, chứ không phải nhiều năm.

Học các nghĩa thông dụng, đừng chỉ học nghĩa đầu tiên

Những từ có tần suất cao nhất xuất hiện nhiều chính vì chúng làm nhiều việc. Run không chỉ là việc bạn làm trong công viên:

• "She runs a small bakery." (điều hành)
• "The buses run every ten minutes." (hoạt động, chạy tuyến)
• "We've run out of milk." (không còn chút nào)
• "Can you run the report again?" (khởi chạy một chương trình hoặc một quy trình)

Vì thế, với một từ thông dụng, một nghĩa tiếng Việt là chưa đủ. Hãy học hai ba cách dùng phổ biến nhất của nó, mỗi cách kèm một câu riêng. Những từ đứng quanh nó cũng quan trọng: bạn make a mistake (mắc lỗi), take a photo (chụp ảnh), pay attention (chú ý) và have a shower (tắm). Chính những cặp từ này khiến từ thông dụng vẫn khó dù bạn "biết" chúng rồi.

Trong danh sách nào cũng có một số từ ngữ pháp: a, the, at, in, since, would. Những từ này không học bằng flashcard được. Bạn học chúng qua cấu trúc mà chúng thuộc về, chẳng hạn mạo từ hay giới từ chỉ thời gian. Hãy bỏ chúng ra khỏi kế hoạch học từ và gặp lại chúng khi luyện ngữ pháp.

Một kế hoạch mỗi ngày mà bạn theo được đến cùng

Đây là kế hoạch cho người có khoảng mười lăm phút mỗi ngày:

• Lấy năm đến mười từ trong nhóm "biết một nửa" và "chưa biết". Bắt đầu với những từ có tần suất cao nhất hoặc cấp độ thấp nhất.
• Tìm hoặc tự viết một câu cho mỗi từ. Một câu lấy từ từ điển là được. Sau đó thêm một câu về cuộc sống của chính bạn: "My sister runs a clothes shop in Da Nang."
• Tự kiểm tra vào ngày hôm sau, rồi khoảng một tuần sau, rồi khoảng một tháng sau. Che từ đi, nhìn vào nghĩa, và cố nói ra từ đó cùng câu của bạn. Bài hướng dẫn cách ghi nhớ từ vựng tiếng Anh mới giải thích vì sao cách giãn khoảng này hiệu quả.
• Đánh dấu tiến độ ngay trên danh sách. Nhìn số từ bị gạch đi nhiều dần là một lý do tốt để ngày mai quay lại.

Nếu bạn thích dùng thẻ, hãy ghi từ và một câu có chỗ trống ở mặt trước, đáp án ở mặt sau. Bài hướng dẫn làm flashcard từ vựng có sẵn một mẫu trình bày và phương pháp ba hộp để ôn thẻ.

Hãy xáo thứ tự một chút. Một danh sách xếp theo bảng chữ cái sẽ cho bạn abandon, ability, able, about, above ngay ngày đầu, vừa chán vừa dễ nhầm. Lấy từ theo cấp độ hoặc tần suất, hoặc gom vài từ quanh một chủ đề bạn cần, sẽ hiệu quả hơn.

Những lỗi khiến danh sách như dài vô tận

• Đọc danh sách thay vì học từ nó. Mỗi tối đọc 100 từ cho cảm giác nhanh, nhưng bạn mới chỉ nhận ra mặt chữ. Mười từ dùng được hơn một trăm từ đã nhìn qua.
• Chỉ học nghĩa tiếng Việt. Issue = "vấn đề", và không gì thêm. Một tuần sau bạn không dùng được nó. Hãy giữ một câu ví dụ cho mỗi từ.
• Học lại từ đầu danh sách. Nếu bạn nghỉ hai tuần, đừng bắt đầu lại. Ôn những từ đã đến hạn, rồi học tiếp từ chỗ đang dở.
• Sưu tầm danh sách. Tải danh sách 5000 từ về cũng chẳng giúp gì nếu danh sách 2000 từ còn chưa học xong.
• Bỏ qua những gì bạn đọc và nghe. Danh sách cho bạn biết từ nào quan trọng. Tiếng Anh thật cho bạn thấy chúng được dùng thế nào. Chỉ mười phút đọc hoặc nghe mỗi ngày cũng giúp các từ trong danh sách bám lại trong đầu.

Tóm tắt

• Những từ thông dụng nhất quay lại mỗi ngày, nên chúng đáng thời gian của bạn trước tiên.
• Chọn một danh sách, như Oxford 3000 hoặc NGSL, và đừng đổi.
• Chia nó thành đã biết, biết một nửa và chưa biết. Danh sách thật của bạn là hai nhóm sau.
• Học hai ba cách dùng phổ biến của mỗi từ, mỗi cách trong một câu.
• Mỗi ngày năm đến mười từ, ôn tập giãn cách, là xong việc trong vài tháng.