Een woordenschrift bijhouden dat echt werkt

Een goed woordenschrift bevat meer dan een woord en de vertaling. Noteer bij elk woord de uitspraak, een korte definitie in je eigen woorden, een voorbeeldzin en de woorden waarmee het meestal samen voorkomt. Orden het schrift daarna zo dat je woorden kunt terugvinden en jezelf kunt overhoren. Een schrift dat je nooit meer openslaat, is gewoon een lijst.

Deze gids laat zien wat je opschrijft, hoe je elk woord noteert en hoe je het schrift maandenlang nuttig houdt, niet alleen de eerste week.

Wat je bij elk woord noteert

De meeste woordenschriften mislukken omdat elke notitie te mager is. “Reliable = trustworthy” vertelt je de betekenis, maar niet hoe je het woord gebruikt. Een volledige notitie bestaat uit zes delen.

1. Het woord en de woordsoort. reliable (bijvoeglijk naamwoord). Als je de woordsoort kent, weet je waar het woord in een zin staat. Twijfel je over woordsoorten, dan is de les over bijvoeglijke naamwoorden een goed beginpunt.
2. Uitspraak. Schrijf die op een manier op die je later nog begrijpt: de IPA-notatie uit het woordenboek (/rɪˈlaɪəbl/), of je eigen aantekening over de beklemtoonde lettergreep (re-LI-able). Klemtoonfouten zijn een veelvoorkomende reden waarom mensen een woord niet verstaan dat ze eigenlijk wel kennen.
3. Een korte definitie in het Engels. Houd het simpel: “can be trusted to do what is expected”. Door de definitie in het Engels te schrijven, ook al is die maar ruw, ga je in het Engels denken in plaats van te vertalen.
4. Een vertaling. Je moedertaal is een snelle weg naar de betekenis, vooral bij abstracte woorden. Zorg alleen dat het niet het enige is wat je opschrijft.
5. Een voorbeeldzin. Bewaar de zin waarin je het woord vond en voeg er een eigen zin aan toe: “My old laptop isn't very reliable, so I save my work often.” (Mijn oude laptop is niet erg betrouwbaar, dus ik sla mijn werk vaak op.)
6. Woordpartners en vormen. De woorden waarmee het vaak voorkomt, en de woordfamilie: a reliable source, reliable information; rely on (werkwoord), reliability (zelfstandig naamwoord), unreliable (tegenovergestelde).

Dat is veel om voor elk woord met de hand op te schrijven, en daarom loont het om kritisch te kiezen welke woorden erin komen (zie hieronder).

Een indeling om over te nemen

Geef op papier elk woord een blok van vier of vijf regels en laat eronder ruimte voor latere aantekeningen. Zo ziet een volledige notitie eruit:

reliable (adj.) · /rɪˈlaɪəbl/ · re-LI-able

• Betekenis: can be trusted to do what is expected
• Vertaling: (in het Nederlands)
• Gevonden: “The bus service here isn't very reliable.”
• Mijn zin: “My old laptop isn't very reliable, so I save my work often.”
• Partners: a reliable source, reliable information · rely on · unreliable

Let op het voorzetsel in rely on. Bij zulke kleine woordjes gaat het vaak mis, dus markeer ze duidelijk. Hetzelfde geldt voor zelfstandige naamwoorden: noteer of een zelfstandig naamwoord telbaar is (an idea, two ideas) of ontelbaar (some advice, nooit an advice). De les over telbare en ontelbare zelfstandige naamwoorden legt het verschil uit.

Zo orden je je woordenschrift

Er bestaat niet één juiste indeling, maar kies er één en houd je eraan. Drie aanpakken werken goed.

• Op datum. Voeg woorden toe in de volgorde waarin je ze tegenkomt, en zet de datum boven elke pagina. Dit is het makkelijkst vol te houden en maakt herhalen eenvoudig: “vandaag overhoor ik de woorden van vorige week.”
• Op onderwerp. Aparte delen voor werk, reizen, gezondheid, gevoelens enzovoort. Dat helpt als je je op iets specifieks voorbereidt, zoals een sollicitatiegesprek, maar je moet bij elk woord bepalen waar het thuishoort.
• Op bron. Eén deel per boek, cursus of serie waarmee je leert. Zo blijft de oorspronkelijke context dicht bij elk woord.

Wat je ook kiest, voeg nog één ding toe: een manier om aan te geven hoe goed je elk woord kent. Een simpel systeem is een stip naast het woord, elke keer dat je het goed ophaalt zonder te kijken. Woorden zonder stippen hebben aandacht nodig. Woorden met drie stippen kun je minder vaak herhalen.

Kies woorden die het opschrijven waard zijn

Je kunt niet voor elk onbekend woord een volledige notitie schrijven, en dat moet je ook niet proberen. Vraag jezelf af voordat je een woord toevoegt:

• Heb ik het al eens gezien? Een woord dat je twee of drie keer bent tegengekomen, is waarschijnlijk gangbaar en dus de moeite waard om te leren.
• Zou ik het echt gebruiken? Reliable is handig in bijna elk gesprek. Een zeldzame vakterm uit één artikel waarschijnlijk niet, tenzij die uit jouw vakgebied komt.
• Is de betekenis duidelijk uit de context? Als je de zin zonder het woord begreep, hoef je het misschien alleen te herkennen, niet te gebruiken. Dan volstaat een kortere notitie.

Phrasal verbs verdienen een eigen notitie, omdat hun betekenis vaak weinig te maken heeft met de losse woorden: give up, look after, put off. De les over phrasal verbs laat zien hoe ze werken.

Maak van je schrift een herhaalgewoonte

Een woordenschrift helpt alleen als je het gebruikt om te oefenen met het ophalen van woorden. Met een paar gewoontes wordt dat makkelijk:

• Dek de rechterkant af. Vouw de pagina om of gebruik een kaartje om de definitie en voorbeelden te verbergen, en probeer dan elk woord uit je hoofd uit te leggen.
• Overhoor jezelf andersom. Lees je definitie en probeer op het Engelse woord te komen.
• Herhaal volgens schema. Bekijk nieuwe woorden de volgende dag, dan na ongeveer een week en nog eens na ongeveer een maand.
• Herschrijf zwakke notities. Glipt een woord steeds weg, voeg dan een nieuw voorbeeld toe dat persoonlijker of levendiger is.

Jezelf overhoren voelt zwaarder dan teruglezen, en dat is precies de bedoeling: juist doordat je een woord uit je geheugen moet opdiepen, blijft het hangen.

Papier of app?

Papier is flexibel en schrijft prettig, en voor sommige mensen helpt het schrijven zelf al bij het onthouden. De beperkingen worden zichtbaar na een paar honderd woorden: notities zijn lastig terug te zoeken, je moet zelf je herhaalschema bijhouden en je kunt niet horen hoe een woord klinkt.

Een app kan de repetitieve delen van je overnemen. In VocabNote typ je bijvoorbeeld een woord en krijg je een notitie met de uitspraak, de woordsoort, een definitie, een vertaling in je eigen taal, voorbeeldzinnen en een leertip. Je kunt die opslaan in je woordenlijst, later terugzoeken, laten uitspreken en jezelf erop overhoren met een quiz. Jij kiest nog steeds welke woorden ertoe doen en je schrijft je eigen zinnen, en juist dat nadenken zorgt ervoor dat woorden blijven hangen.

Wat je ook gebruikt, de regel blijft hetzelfde: minder woorden, vollediger notities, regelmatig overhoren.

Samenvatting

• Noteer zes dingen per woord: woordsoort, uitspraak, definitie, vertaling, voorbeelden en woordpartners.
• Kies één manier om je schrift te ordenen (op datum, onderwerp of bron) en houd je daaraan.
• Schrijf alleen volledige notities voor woorden die je echt gaat gebruiken.
• Houd bij hoe goed je elk woord kent, en overhoor jezelf volgens schema in plaats van terug te lezen.