İşe Yarayan Bir Kelime Defteri Nasıl Tutulur?

İyi bir kelime defteri, bir kelimeden ve çevirisinden fazlasını içerir. Her kelime için telaffuzunu, kendi cümlelerinizle kısa bir tanımını, bir örnek cümleyi ve genellikle birlikte kullanıldığı kelimeleri yazın. Ardından defteri, kelimeleri yeniden bulabileceğiniz ve kendinizi onlarla test edebileceğiniz şekilde düzenleyin. Bir daha hiç açmadığınız bir defter, sadece bir listedir.

Bu rehber neler yazmanız gerektiğini, her kaydı nasıl düzenleyeceğinizi ve defterin yalnızca ilk hafta değil, aylarca nasıl işe yarar kalacağını anlatıyor.

Her kelime için ne yazmalı?

Defterlerin çoğu, kayıtlar fazla yetersiz kaldığı için işe yaramaz. "Reliable = trustworthy" size anlamı söyler, ama kelimenin nasıl kullanılacağını söylemez. Eksiksiz bir kayıt altı bölümden oluşur.

1. Kelime ve türü. reliable (sıfat). Kelimenin türünü bilmek, cümlede nereye gideceğini gösterir. Kelime türlerinden emin değilseniz, sıfatlar dersi başlamak için iyi bir yerdir.
2. Telaffuz. Sonradan da anlayacağınız bir şekilde yazın: sözlükteki IPA gösterimi (/rɪˈlaɪəbl/) ya da vurgulu heceyi gösteren kendi notunuz (re-LI-able). Vurgu hataları, insanların aslında bildikleri bir kelimeyi duyduklarında anlamamalarının yaygın bir nedenidir.
3. İngilizce kısa bir tanım. Basit tutun: "can be trusted to do what is expected". Tanımı kabaca da olsa İngilizce yazmak, çeviri yapmak yerine İngilizce düşünmenize yardımcı olur.
4. Bir çeviri. Ana diliniz anlama ulaşmanın hızlı bir yoludur ve özellikle soyut kelimelerde çok işe yarar. Yalnızca yazdığınız tek şeyin çeviri olmasına izin vermeyin.
5. Bir örnek cümle. Kelimeyi bulduğunuz cümleyi saklayın ve kendinize ait bir cümle ekleyin: "My old laptop isn't very reliable, so I save my work often." (Eski dizüstü bilgisayarım pek güvenilir değil, bu yüzden çalışmamı sık sık kaydediyorum.)
6. Kelime ortakları ve biçimleri. Sık birlikte kullanıldığı kelimeler ve kelime ailesi: a reliable source, reliable information; rely on (fiil), reliability (isim), unreliable (zıt anlamlısı).

Her kelime için bunların hepsini elle yazmak epey iş; bu yüzden deftere hangi kelimelerin gireceği konusunda seçici olmak işe yarar (aşağıya bakın).

Kopyalayabileceğiniz bir düzen

Kâğıtta her kelimeye dört beş satırlık bir blok ayırın ve altında sonradan eklenecek notlar için boşluk bırakın. İşte eksiksiz bir kayıt:

reliable (adj.) · /rɪˈlaɪəbl/ · re-LI-able

• Anlamı: can be trusted to do what is expected
• Çevirisi: (Türkçe)
• Bulduğum cümle: "The bus service here isn't very reliable."
• Benim cümlem: "My old laptop isn't very reliable, so I save my work often."
• Ortakları: a reliable source, reliable information · rely on · unreliable

rely on kalıbındaki edata dikkat edin. Pek çok hata bu tür küçük kelimelerden kaynaklanır, bu yüzden onları belirgin şekilde işaretleyin. Aynısı isimler için de geçerli: Bir ismin sayılabilen (an idea, two ideas) mi yoksa sayılamayan (some advice, asla an advice değil) mı olduğunu not edin. Sayılabilen ve sayılamayan isimler dersi aradaki farkı açıklıyor.

Defter nasıl düzenlenir?

Tek bir doğru yapı yoktur, ama birini seçin ve ona bağlı kalın. Üç yaklaşım iyi işler.

• Tarihe göre. Kelimeleri karşılaştığınız sırayla ekleyin ve her sayfanın üstüne tarihi yazın. Sürdürmesi en kolay yöntem budur ve tekrarı da basitleştirir: "Bugün geçen haftanın kelimeleriyle kendimi test edeceğim."
• Konuya göre. İş, seyahat, sağlık, duygular gibi konular için ayrı bölümler. Bir iş görüşmesi gibi belirli bir şeye hazırlanırken yardımcı olur, ama her kelimenin nereye ait olduğuna karar vermeniz gerekir.
• Kaynağa göre. Öğrendiğiniz her kitap, kurs ya da dizi için bir bölüm. Böylece özgün bağlam her kelimenin hemen yanında kalır.

Hangisini seçerseniz seçin, bir şey daha ekleyin: Her kelimeyi ne kadar iyi bildiğinizi işaretlemenin bir yolu. Basit bir sistem şu: Bir kelimeyi bakmadan doğru hatırladığınız her seferde yanına bir nokta koyun. Hiç noktası olmayan kelimeler ilgi bekliyor demektir. Üç noktası olan kelimeleri daha seyrek tekrar edebilirsiniz.

Yazmaya değer kelimeleri seçin

Gördüğünüz her bilinmeyen kelime için eksiksiz bir kayıt yazamazsınız, denememelisiniz de. Bir kelimeyi eklemeden önce kendinize şunları sorun:

• Bu kelimeyi daha önce gördüm mü? İki üç kez karşılaştığınız bir kelime muhtemelen yaygındır, yani öğrenmeye değer.
• Gerçekten kullanır mıyım? Reliable neredeyse her sohbette işe yarar. Tek bir makalede geçen nadir bir teknik terim ise, sizin alanınızdan değilse, muhtemelen işe yaramaz.
• Anlamı bağlamdan anlaşılıyor mu? Cümleyi o kelime olmadan da anladıysanız, onu kullanmanız değil, yalnızca tanımanız yeterli olabilir. Bu durumda daha hafif bir kayıt yeter.

Phrasal verb'ler ayrı kayıtları hak eder, çünkü anlamlarının çoğu zaman tek tek kelimelerle pek ilgisi yoktur: give up, look after, put off. Phrasal verb'ler dersi nasıl çalıştıklarını gösteriyor.

Defteri bir tekrar alışkanlığına dönüştürün

Bir defter, ancak kelimeleri hatırlama pratiği için kullanırsanız işe yarar. Birkaç alışkanlık bunu kolaylaştırır:

• Sağ tarafı kapatın. Tanımı ve örnekleri gizlemek için sayfayı katlayın ya da bir kart kullanın, sonra her kelimeyi ezberden açıklamaya çalışın.
• Tersinden de test edin. Kendi yazdığınız tanımı okuyun ve İngilizce kelimeyi bulmaya çalışın.
• Bir programa göre tekrar edin. Yeni kelimelere ertesi gün, ardından yaklaşık bir hafta sonra ve yaklaşık bir ay sonra yeniden bakın.
• Zayıf kayıtları yeniden yazın. Bir kelime sürekli aklınızdan kayıyorsa, daha kişisel ya da daha canlı yeni bir örnek ekleyin.

Kendinizi test etmek tekrar okumaktan daha zor gelir ve asıl mesele de budur: Bir kelimeyi hafızanızdan kazıyıp çıkarmak zorunda kalmak, onun kalıcı olmasını sağlar.

Kâğıt mı, uygulama mı?

Kâğıt esnektir, üzerine yazmak keyiflidir ve bazı insanlara yazma eylemi hatırlamada yardımcı olur. Sınırları birkaç yüz kelimeden sonra ortaya çıkar: Kayıtlarda arama yapmak zordur, tekrar programınızı kendiniz çıkarmanız gerekir ve bir kelimenin nasıl telaffuz edildiğini duyamazsınız.

Bir uygulama tekrara dayalı kısımları üstlenebilir. Örneğin VocabNote'ta bir kelime yazarsınız ve telaffuzu, kelime türü, bir tanımı, kendi dilinize çevirisi, örnek cümleleri ve bir öğrenme ipucu içeren bir not alırsınız. Bu notu kelime listenize kaydedebilir, daha sonra arayabilir, sesli dinleyebilir ve kendinizi onunla test edebilirsiniz. Hangi kelimelerin önemli olduğunu yine siz seçer, kendi cümlelerinizi yine siz yazarsınız; kelimeleri kalıcı kılan da bu düşünme sürecidir.

Hangisini kullanırsanız kullanın, kural aynıdır: daha az kelime, daha dolu kayıtlar, düzenli test.

Özet

• Her kelime için altı şey kaydedin: kelime türü, telaffuz, tanım, çeviri, örnekler ve kelime ortakları.
• Defteri düzenlemek için bir yol seçin (tarihe, konuya ya da kaynağa göre) ve ona bağlı kalın.
• Eksiksiz kayıtları yalnızca gerçekten kullanacağınız kelimeler için yazın.
• Her kelimedeki ilerlemenizi işaretleyin ve tekrar okumak yerine bir programa göre kendinizi test edin.