Okuyarak Yeni İngilizce Kelimeler Nasıl Öğrenilir?

Okuyarak kelime öğrenmek için kelimelerin çoğunu zaten bildiğiniz metinler seçin ve her bilinmeyen kelimede durmayın. Önce anlamı bağlamdan tahmin edin, sonra yalnızca tekrar tekrar karşınıza çıkan ya da gerçekten kullanacağınız kelimeleri saklayın. Bu kelimeleri bir bölümü bitirdikten sonra kontrol edin, onları bulduğunuz cümleyi not edin ve sonraki günlerde tekrar edin.

Okumak, yeni kelimelerin en iyi kaynaklarından biridir, çünkü her kelime etrafındaki gerçek bir cümleyle birlikte gelir. Zor olan yeni kelimeler bulmak değil, hangilerini saklayacağınızı seçmek ve onları akılda tutmaktır.

Doğru metni seçin

Her satırda sözlüğe ihtiyaç duyuyorsanız, zamanınız okumak yerine kelime aramakla geçer ve hatırlamanıza yardımcı olacak bağlamı kaybedersiniz. Kelime öğrenmeye uygun bir metinde her cümlede değil, her sayfada birkaç yeni kelime bulunur.

Hızlı bir test: İlk paragrafı okuyun. Ana fikri anlıyorsanız ve yalnızca birkaç kelime yeniyse, seviye aşağı yukarı doğrudur. Paragrafın neyle ilgili olduğunu çıkaramıyorsanız, şimdilik daha kolay bir şey seçin.

İyi kaynaklar:

• Kendi dilinizde zaten iyi bildiğiniz konular. Konu hakkındaki bilginiz yeni kelimeleri tahmin etmenize yardımcı olur.
• Seviyelendirilmiş okuma kitapları (graded readers) ya da seviyenize göre yazılmış, öğrencilere yönelik haber sürümleri.
• Diziler ve uzun makaleler. Aynı karakterler, yerler ve konular tekrar tekrar karşınıza çıkar, böylece yeni kelimeler de doğal olarak tekrarlanır.

Her kelimede durmayın

Bilinmeyen bir kelimeyle karşılaştığınızda cümlenin, hatta paragrafın sonuna kadar okumaya devam edin. Çoğu zaman anlam netleşir ya da kelimenin anlamak için önemli olmadığını fark edersiniz. Çok sık durmak konsantrasyonunuzu bozar ve okumayı bir angaryaya çevirir.

Faydalı bir alışkanlık, okurken yeni kelimelerin altını çizmek ya da onları işaretlemek, ama anlamlarına bakmamaktır. Hangilerini öğreneceğinize daha sonra karar verirsiniz.

Anlamı bağlamdan tahmin edin

Bir kelimeye bakmadan önce anlamını çıkarmaya çalışın. Şu ipuçlarını kullanın.

Etrafındaki cümle. "After walking all day in the heat, we were parched and drank two bottles of water each." Bütün gün sıcakta yürümek, bolca su içmek: parched çok susamış anlamına geliyor olmalı.

Zıtlık bildiren kelimeler: but, although ve however gibi. "The first hotel was spotless, but the second one was dirty." But, "kirli" kelimesinin tersinin geldiğini gösterir, yani spotless tertemiz demektir.

Kelimenin parçaları. Unbelievable = un- (değil) + believe + -able (-ebilir). Rewrite = re- (yeniden) + write. Birkaç yaygın ön ek ve son eki öğrenmek binlerce kelimeyi tahmin etmeyi kolaylaştırır.

Kelimenin cümledeki görevi. Bir ismi mi niteliyor? Muhtemelen sıfattır. the ya da a sözcüğünden sonra mı geliyor? Muhtemelen isimdir. Kelimenin türünü bilmek bile anlamı daraltır.

Tahmininizin mükemmel olması gerekmez. Kabaca bir fikir okumaya devam etmek için yeterlidir ve önce tahmin yürütmek, kontrol ettiğinizde gerçek anlamı daha iyi hatırlamanızı sağlar.

Hangi kelimeleri saklayacağınızı seçin

Bir bölümü bitirdiğinizde işaretlediğiniz kelimelere geri dönün. Hepsi kelime listenizde yer almayı hak etmez. Bir kelimeyi şu durumlarda saklayın:

• Birden fazla kez geçtiyse. Yazar onu bir bölümde iki kez kullandıysa, muhtemelen yeniden karşınıza çıkacaktır.
• Siz de kullanacaksanız. İşinize, eğitiminize ya da günlük hayatınıza uyan bir kelime, harcayacağınız emeğe değer.
• Cümleyi ancak kelimeye baktıktan sonra anladıysanız. Bu, kelimenin gerçek bir anlam taşıdığı anlamına gelir.

Çok nadir, çok teknik ya da yalnızca belirli bir hikâyede kullanılan kelimeleri atlayın. Yeniden karşınıza çıkarlarsa onları bağlamdan tanırsınız.

Kabaca bir ölçü olarak, bir okuma oturumundan beş ila on kelime saklamak fazlasıyla yeterlidir. Gerçekten tekrar ettiğiniz kısa bir liste, bir daha hiç bakmayacağınız uzun bir listeden iyidir.

Sadece kelimeyi değil, cümleyi kaydedin

Sakladığınız her kelime için şunları not edin:

• Onu bulduğunuz cümleyi, aynen kopyalayarak.
• Ne anlama geldiğini nasıl tahmin ettiğinizi ve aslında ne anlama geldiğini.
• Onunla birlikte kullanılan küçük kelimeleri. The meeting was put off until Friday cümlesinde anlam put kelimesinde değil, put off kalıbındadır. Bunun gibi phrasal verb'ler metinlerde çok yaygındır; phrasal verb'ler dersi nasıl çalıştıklarını açıklıyor.
• Kelimeyi kullanarak yazdığınız kendi cümlenizi.

Kopyalarken dil bilgisine de dikkat edin. If I had known, I would have… gibi kalıpların doğal olarak kullanıldığını okurken görürsünüz. Bir cümle kalıbı sizi şaşırtırsa, onu araştırın. Bu kalıbı üçüncü tip koşul cümleleri dersi ele alıyor.

Kâğıttan okuyorsanız küçük bir defter ya da kitabın sonunda bir sayfa ayırın. Telefonunuzdan okuyorsanız, kaybetmeden önce cümleyi hemen notlarınıza kopyalayın. VocabNote'ta bir kelime yazarak anlamını, telaffuzunu ve örneklerini içeren eksiksiz bir not alabilirsiniz; Premium ise kelimeleri doğrudan bir sayfanın fotoğrafından ya da yapıştırılan bir metin parçasından çıkarabilir.

Okuduklarınızı tekrar edin

Okuyarak öğrenilen yeni kelimeler, onlara geri dönmezseniz hızla silinir. Hafif bir rutin yeterlidir:

• Ertesi gün anlamları kapatın ve her kelimeyi cümlesinden yola çıkarak açıklamaya çalışın.
• Yaklaşık bir hafta sonra kendinizi yeniden test edin; bu sefer anlamdan yola çıkarak kelimeyi hatırlamaya çalışın.
• Okumaya devam edin. Kaydettiğiniz bir kelimeyle yeni bir metinde yeniden karşılaşmak, yapabileceğiniz en iyi tekrarlardan biridir; bu yüzden aynı yazardan ya da aynı konularda daha fazla okumak işe yarar.

Özet

• Her sayfada yalnızca birkaç kelimenin yeni olduğu metinler okuyun.
• Bilinmeyen kelimeleri işaretleyin, ama okumaya devam edin. Önce bağlamdan tahmin edin.
• Yalnızca tekrarlanan, anlam için önemli olan ya da kullanacağınız kelimeleri saklayın.
• Cümlenin tamamını kaydedin ve kendi cümlenizi yazın.
• Ertesi gün ve bir hafta sonra tekrar edin, aynı konularda okumaya devam edin.