Yeni İngilizce Kelimeler Nasıl Akılda Tutulur?

Güncellendi 2026-10-22 · 5 dk okuma

Yeni kelimeleri unutursunuz, çünkü onlarla yalnızca bir kez karşılaşmışsınızdır ve hiçbir zaman onları hafızanızdan yeniden çıkarmak zorunda kalmamışsınızdır. Bir kelimeyi akılda tutmak için onu gerçek bir cümle içinde öğrenin, onunla kendi örneğinizi yazın, notlarınızı tekrar okumak yerine kendinizi test edin ve sonraki birkaç hafta içinde, her seferinde biraz daha uzun ara vererek, ona birkaç kez geri dönün.

Bunların hiçbiri özel bir yetenek gerektirmez. Gereken tek şey, her gün tekrarlayabileceğiniz küçük bir rutindir. Aşağıdaki yöntem günde yaklaşık on beş dakika sürer.

Yeni kelimeler neden kaybolur?

Bir kelimeyi okuyup anlamak öğreniyormuşsunuz gibi hissettirir, ama bu daha çok tanımayı (recognition) çalıştırır: kelimeyi gördüğünüzde bilirsiniz. Oysa bir kelimeyi konuşurken ya da yazarken kullanmak hatırlamayı (recall) gerektirir: önünüzde hiçbir şey yokken kelimeyi kendiniz bulmanız gerekir. Hatırlamak daha zordur ve ancak pratik yaptıkça güçlenir.

İkinci bir sorun daha var. Pek çok öğrenci kelimeleri uzun bir liste hâlinde biriktirir: reluctant, bir çeviri ve başka hiçbir şey. Bu şekilde saklanan bir kelimenin hiçbir bağlantısı yoktur, dolayısıyla hafızanızda sizi ona geri götürecek hiçbir şey bulunmaz. İyi hatırladığınız kelimeler pek çok şeye bağlıdır: bir duruma, bir sese, bir duyguya, genellikle yanlarında yer alan başka kelimelere.

Bu yüzden yöntemin iki amacı var: Her kelimeye birden fazla bağlantı kazandırmak ve onu yalnızca tanımayı değil, hatırlamayı da çalışmak.

1. Adım: Kelimeyi tek başına değil, bir cümle içinde öğrenin

Yeni bir kelimeyle karşılaştığınızda onu bulduğunuz cümleyi de saklayın. Şu iki notu karşılaştırın:

reluctant = bir şeyi yapmak istemeyen
reluctant: "He was reluctant to lend me his car after the accident." (Kazadan sonra arabasını bana ödünç vermeye pek gönüllü değildi.)

İkinci not, birincinin gizlediği üç şeyi gösterir:

Kelime, bir kişiyi niteleyen bir sıfattır.
Ardından to + fiil gelir (reluctant to lend, reluctant to admit).
Arkasında bir neden vardır: Bir şey olmuştur ve bu yüzden artık istememektedir.

Yeni kelimenin etrafındaki küçük kelimelere özellikle dikkat edin. Depend kelimesi on ile, interested kelimesi in ile kullanılır; karar için make a decision, ödev için ise do your homework denir. Bu kelime ortaklıkları (eşdizimler, İngilizcesiyle collocations) çoğu zaman bir cümleyi doğal kılan şeydir ve bir bütün olarak akılda tutmaları daha kolaydır: break kelimesini tek başına değil, take a break olarak öğrenin. give up ve look after gibi phrasal verb'ler bunun en uç örneğidir: Kalıp, onu oluşturan kelimelerin tek tek taşımadığı bir anlam taşır.

Kelime bir fiilse, biçimine de dikkat edin. She has lived here since 2019 cümlesi present perfect zamanını kullanır; yeni bir fiili eksiksiz bir zaman kalıbı içinde görmek, onu daha sonra doğru biçimde kullanmanızı kolaylaştırır.

2. Adım: Kendi hayatınızla ilgili bir cümle yazın

Şimdi sizin için doğru olan yeni bir cümle yazın:

"I'm always reluctant to speak English on the phone." (Telefonda İngilizce konuşmaktan hep çekinirim.)
"My brother is reluctant to try new food." (Erkek kardeşim yeni yemekleri denemeye pek istekli değil.)

Kişisel bir cümle, ders kitabındaki bir cümleden daha iyi işler, çünkü kelimeyi zaten iyi bildiğiniz bir şeye bağlar: işinize, ailenize, şehrinize. Ayrıca hataları erkenden ortaya çıkarır. "I'm reluctant for speaking" diye yazarsanız, hatayı bir toplantının ortasında değil, düzeltmesi kolayken, şimdi fark edersiniz.

Kısa tutun. Açık bir cümle, karmaşık üç cümleden iyidir.

3. Adım: Tekrar okumak yerine kendinizi test edin

Öğrencilerin çoğunun atladığı adım budur ve en önemlisi de budur. Notlarınızı tekrar okumak verimli gibi gelir, ama aslında yalnızca zaten önünüzde duran kelimeleri tanırsınız. Bunun yerine cevabı kapatın ve kendiniz bulmaya çalışın:

Anlamdan kelimeye. "bir şeyi yapmak istemeyen" ifadesine bakın ve İngilizce kelimeyi söyleyin.
Kelimeden anlama. reluctant kelimesine bakın ve notlarınıza bakmadan kendi cümlelerinizle açıklayın.
Boşluğu doldurun. "He was ________ to lend me his car." Hangi kelime uyuyor ve ardından hangi edat geliyor?

Yanlış cevap vermek zaman kaybı değildir. Hatırlamak için harcanan çaba ve ardından cevabı kontrol etmek, hafızayı tam da güçlendiren şeydir. Bir kelime her seferinde kolay geliyorsa onu daha seyrek test edin. Sürekli aklınızdan kayıyorsa daha sık test edin.

4. Adım: Tekrarlarınızı zamana yayın

Bir kelimeyi tek bir akşamda on kez tekrar etmek, onu birkaç haftaya yayılmış birkaç tekrarla çalışmaktan çok daha az işe yarar. Kelime tam silinmeye başladığı anda ona her geri döndüğünüzde, onu hatırlamak için biraz çaba harcamanız gerekir ve hatıra öncekinden daha uzun süre kalır.

Kesin bir formüle ihtiyacınız yok. Basit bir program gayet iyi işler:

1. gün: Kelimeyi öğrenin ve cümlenizi yazın.
2. gün: Kendinizi bir kez test edin.
Yaklaşık bir hafta sonra: Yeniden test edin.
Yaklaşık bir ay sonra: Yeniden test edin.

Bir kelimeyi yanlış bilirseniz, onu en başa geri alın. Bir aylık tekrarda kolayca doğru biliyorsanız, büyük ihtimalle artık onu öğrenmişsinizdir. Konuşurken ve yazarken kullanmaya devam edin.

5. Adım: Kelimeyi gerçek bir yerde kullanın

Bir kelime, onu gerçek bir amaç için kullandığınızda sizin olur. Öğrendikten sonraki birkaç gün içinde şunları deneyin:

Bir mesajda ya da e-postada kullanın: "I was a bit reluctant to ask, but…"
Gününüzü anlatırken, kendi kendinize konuşuyor olsanız bile, yüksek sesle söyleyin.
Okurken ya da dinlerken onu fark edin. Bir kelime notlarınıza girdiğinde onu her yerde görmeye başlarsınız ve her karşılaşma bedava bir tekrardır.

15 dakikalık günlük rutin

Adımları bir araya getirdiğinizde günlük bir çalışma şöyle görünür:

5 dakika, yeni kelimeler. Her biri orijinal cümlesi ve sizin yazdığınız bir cümleyle birlikte üç ila beş yeni kelime ekleyin. İyi öğrenilmiş az sayıda kelime, unutacağınız uzun bir listeden iyidir.
8 dakika, tekrar. Bugün tekrar zamanı gelen kelimelerle kendinizi test edin. Önce cevap verin, sonra kontrol edin.
2 dakika, kullanım. Bugünkü kelimelerden birini seçin ve bir mesajda, bir notta ya da yüksek sesle kullanın.

Günde beş yeni kelime, akılda kaldığı sürece, yılda binin çok üzerinde kelime eder. Rutin ancak sürdürdüğünüz sürece işe yarar; bu yüzden onu, atlamak için hiçbir bahaneniz olmayacak kadar küçük tutun.

Özet

Yalnızca tanıdığınız kelimeleri unutursunuz. Onları hatırlamayı çalışın.
Her kelimeyi bir cümle içinde öğrenin ve etrafındaki küçük kelimelere dikkat edin.
Kelimeyle kendi hayatınız hakkında doğru bir cümle yazın.
Tekrar okumak yerine kendinizi test edin ve tekrarları saatlere değil, haftalara yayın.
Kelimeyi birkaç gün içinde gerçek bir amaç için kullanın.