વાંચન દ્વારા નવા અંગ્રેજી શબ્દો કેવી રીતે શીખવા

વાંચન દ્વારા શબ્દભંડોળ શીખવું હોય, તો એવાં લખાણ પસંદ કરો જેના મોટા ભાગના શબ્દો તમે પહેલેથી જાણતા હો, અને દરેક અજાણ્યા શબ્દ પર અટકો નહીં. પહેલાં સંદર્ભ પરથી અર્થનું અનુમાન કરો, પછી ફક્ત એવા શબ્દો સાચવો જે વારંવાર આવે છે અથવા જે તમે ખરેખર વાપરશો. કોઈ ભાગ વાંચી લો પછી તે શબ્દો તપાસો, જે વાક્યમાં તે મળ્યા તે વાક્ય લખી લો, અને પછીના થોડા દિવસોમાં તેમનું પુનરાવર્તન કરો.

નવા શબ્દો મેળવવા માટે વાંચન શ્રેષ્ઠ સ્રોતોમાંનું એક છે, કારણ કે દરેક શબ્દ તેની આસપાસના સાચા વાક્ય સાથે આવે છે. નવા શબ્દો શોધવા અઘરા નથી. અઘરું છે કયા શબ્દો રાખવા તે પસંદ કરવું, અને તેમને યાદ રાખવા.

યોગ્ય લખાણ પસંદ કરો

જો દરેક લીટી માટે શબ્દકોશ જોઈતો હોય, તો તમારો સમય વાંચવામાં નહીં પણ શબ્દો શોધવામાં જશે, અને યાદ રાખવામાં મદદ કરતો સંદર્ભ પણ ખોવાઈ જશે. શબ્દભંડોળ શીખવા માટેના સારા લખાણમાં દરેક પાને થોડા નવા શબ્દો હોય છે, દરેક વાક્યમાં નહીં.

એક ઝડપી કસોટી: પહેલો ફકરો વાંચો. જો મુખ્ય વાત સમજાઈ જાય અને ગણ્યાગાંઠ્યા શબ્દો જ નવા હોય, તો સ્તર લગભગ બરાબર છે. ફકરો શેના વિશે છે તે જ ન સમજાય, તો હમણાં માટે કંઈક સહેલું પસંદ કરો.

સારા સ્રોતો:

• એવા વિષયો, જે તમે તમારી ભાષામાં પહેલેથી સારી રીતે જાણો છો. વિષયની જાણકારીથી નવા શબ્દોનું અનુમાન કરવામાં મદદ મળે છે.
• ગ્રેડેડ રીડર્સ (graded readers) અથવા શીખનારાઓ માટેની સમાચારની આવૃત્તિઓ, જે તમારા સ્તર માટે લખાયેલી હોય છે.
• સિરીઝ અને લાંબા લેખો. એ જ પાત્રો, સ્થળો અને વિષયો વારંવાર આવે છે, એટલે નવા શબ્દો આપમેળે ફરી ફરી મળે છે.

દરેક શબ્દ પર અટકો નહીં

અજાણ્યો શબ્દ આવે ત્યારે વાક્ય પૂરું થાય ત્યાં સુધી, કે આખો ફકરો પૂરો થાય ત્યાં સુધી વાંચતા રહો. ઘણી વાર અર્થ સ્પષ્ટ થઈ જાય છે, અથવા તમને સમજાય છે કે વાત સમજવા માટે એ શબ્દ મહત્ત્વનો નથી. વારંવાર અટકવાથી એકાગ્રતા તૂટે છે અને વાંચન કામ જેવું લાગવા લાગે છે.

નવા શબ્દો તપાસ્યા વગર, વાંચતાં વાંચતાં જ તેમની નીચે લીટી દોરવાની કે તેમને હાઇલાઇટ કરવાની ટેવ ઉપયોગી છે. તેમાંથી કયા શીખવા તે તમે પછી નક્કી કરશો.

સંદર્ભ પરથી અર્થનું અનુમાન કરો

શબ્દ તપાસતાં પહેલાં તેનો અર્થ જાતે શોધવાનો પ્રયત્ન કરો. આ સંકેતોનો ઉપયોગ કરો.

આસપાસનું વાક્ય. "After walking all day in the heat, we were parched and drank two bottles of water each." તડકામાં આખો દિવસ ચાલવું, ઘણું પાણી પીવું: એટલે parched નો અર્થ ખૂબ તરસ્યું હોવું એવો જ હોવો જોઈએ.

but, although અને however જેવા વિરોધ દર્શાવતા શબ્દો. "The first hotel was spotless, but the second one was dirty." But એ dirty (ગંદું) ના વિરોધી અર્થનો સંકેત આપે છે, એટલે spotless નો અર્થ એકદમ ચોખ્ખું.

શબ્દના ભાગો. Unbelievable = un- (નહીં) + believe + -able (શકાય એવું). Rewrite = re- (ફરીથી) + write. થોડા સામાન્ય ઉપસર્ગ અને પ્રત્યય શીખી લેવાથી હજારો શબ્દોનું અનુમાન કરવું સહેલું બને છે.

વાક્યમાં શબ્દનું કામ. શું તે કોઈ નામનું વર્ણન કરે છે? તો તે કદાચ વિશેષણ છે. શું તે the કે a પછી આવે છે? તો તે કદાચ નામ છે. ફક્ત શબ્દભેદ જાણવાથી પણ અર્થની શક્યતાઓ ઘણી ઓછી થઈ જાય છે.

તમારું અનુમાન એકદમ સાચું હોય એ જરૂરી નથી. વાંચવાનું ચાલુ રાખવા માટે આછો ખ્યાલ પણ પૂરતો છે, અને પહેલાં અનુમાન કર્યું હોય તો સાચો અર્થ તપાસો ત્યારે તે વધુ સારી રીતે યાદ રહે છે.

કયા શબ્દો રાખવા તે પસંદ કરો

કોઈ ભાગ પૂરો થાય ત્યારે તમે ચિહ્નિત કરેલા શબ્દો પર પાછા જાઓ. તેમાંના બધા તમારી શબ્દ સૂચિમાં સ્થાન મેળવવા લાયક નથી હોતા. શબ્દ રાખો, જો:

• તે એકથી વધુ વાર આવ્યો હોય. લેખકે એક જ પ્રકરણમાં તેને બે વાર વાપર્યો હોય, તો તે તમને ફરી જોવા મળે એવી શક્યતા છે.
• તમે તેને જાતે વાપરશો. તમારી નોકરી, અભ્યાસ કે રોજિંદા જીવન સાથે બંધબેસતો શબ્દ મહેનત કરવા લાયક છે.
• તેને તપાસ્યા પછી જ તમને વાક્ય સમજાયું. તેનો અર્થ એ કે એ શબ્દમાં વાક્યનો ખરો અર્થ રહેલો છે.

ખૂબ દુર્લભ, ખૂબ ટેકનિકલ કે ફક્ત કોઈ એક ચોક્કસ વાર્તામાં વપરાતા શબ્દો છોડી દો. તે ફરી આવશે, તો તમે સંદર્ભ પરથી તેમને ઓળખી લેશો.

આશરે અંદાજ તરીકે, એક વાંચન સત્રમાંથી પાંચથી દસ શબ્દો રાખવા પૂરતા છે. જે લાંબી યાદી તમે ફરી ક્યારેય જોતા નથી, તેના કરતાં જેનું તમે ખરેખર પુનરાવર્તન કરો એવી ટૂંકી યાદી વધુ સારી.

ફક્ત શબ્દ નહીં, વાક્ય સાચવો

તમે રાખેલા દરેક શબ્દ માટે આ લખો:

• જે વાક્યમાં તે મળ્યો તે, જેવું છે તેવું જ ઉતારીને.
• તમે તેનું શું અનુમાન કર્યું હતું, અને તેનો ખરો અર્થ શું છે.
• તેની સાથે આવતા કોઈ પણ નાના શબ્દો. The meeting was put off until Friday માં અર્થ put માં નહીં, put off માં રહેલો છે. આવાં ફ્રેઝલ વર્બ્સ લખાણમાં બહુ સામાન્ય છે, અને ફ્રેઝલ વર્બ્સનો પાઠ તે કેવી રીતે કામ કરે છે તે સમજાવે છે.
• એ શબ્દ વાપરીને તમારું પોતાનું એક વાક્ય.

ઉતારતી વખતે વ્યાકરણ પર પણ ધ્યાન આપો. If I had known, I would have… જેવી રચનાઓ સ્વાભાવિક રીતે વપરાતી જોવા મળે છે તે વાંચનમાં જ. કોઈ વાક્ય-રચના તમને નવાઈ પમાડે, તો તેના વિશે શોધો. આ રચના third conditional ના પાઠમાં સમજાવી છે.

જો તમે કાગળ પર વાંચતા હો, તો એક નાની નોટબુક રાખો અથવા પુસ્તકના છેલ્લા કોઈ પાનાનો ઉપયોગ કરો. ફોન પર વાંચતા હો, તો વાક્ય ખોવાઈ જાય તે પહેલાં તરત જ તમારી નોંધોમાં કૉપિ કરી લો. VocabNote માં તમે શબ્દ ટાઇપ કરીને તેના અર્થ, ઉચ્ચાર અને ઉદાહરણો સાથેની પૂરી નોંધ મેળવી શકો છો, અને Premium કોઈ પાનાના ફોટામાંથી કે પેસ્ટ કરેલા ફકરામાંથી સીધું શબ્દભંડોળ કાઢી શકે છે.

વાંચેલાનું પુનરાવર્તન કરો

વાંચનમાંથી મળેલા નવા શબ્દો પર પાછા ન જાઓ, તો તે ઝડપથી ભૂલાઈ જાય છે. એક હળવી ટેવ પૂરતી છે:

• બીજા દિવસે, અર્થ ઢાંકી દો અને દરેક શબ્દ તેના વાક્ય પરથી સમજાવવાનો પ્રયત્ન કરો.
• લગભગ એક અઠવાડિયા પછી, ફરી પોતાની કસોટી કરો, આ વખતે અર્થ પરથી શબ્દ યાદ કરવાનો પ્રયત્ન કરો.
• વાંચતા રહો. સાચવેલો શબ્દ નવા લખાણમાં ફરી મળવો એ શ્રેષ્ઠ પુનરાવર્તનોમાંનું એક છે, એટલે એ જ લેખકનું કે એ જ વિષય પરનું વધુ વાંચવું મદદરૂપ થાય છે.

સારાંશ

• એવાં લખાણ વાંચો જેમાં દરેક પાને ફક્ત થોડા જ શબ્દો નવા હોય.
• અજાણ્યા શબ્દો ચિહ્નિત કરો, પણ વાંચતા રહો. પહેલાં સંદર્ભ પરથી અનુમાન કરો.
• ફક્ત એવા શબ્દો રાખો જે વારંવાર આવે, અર્થ માટે મહત્ત્વના હોય, અથવા જે તમે વાપરશો.
• આખું વાક્ય સાચવો અને તમારું પોતાનું એક વાક્ય લખો.
• બીજા દિવસે અને એક અઠવાડિયા પછી પુનરાવર્તન કરો, અને એ જ વિષયો પર વાંચતા રહો.